به نام خداوند لوح و قلم

پاسخنامه ی تشریحی آزمون مسابقه ی کتاب خوانی «آشنایی با عروض و قافیه »دکتر سیروس شمیسا

1-گزینه ی «ب» : دو واژه ازنظر مصوّت کوتاه باهم اختلاف دارند امّا دارای حرف الحاقی«ی» هستند، پس قافیه شدن آن ها درست است.

2- گزینه ی «الف» : زیرا مصوّت های کوتاه دو واژه اختلاف دارند و حرف الحاقی نیز ندارند.

3- گزینه ی « پ» : زیرا پسوند «تر» در هردو واژه ، تکرارشده است.

4- گزینه ی «ب » : زیرا واژه های« روح ، نوح ، مفتوح و مشروح» قافیه های درونی بیت هستند.

5- گزینه ی «پ» :

6- گزینه ی «ت » : شایگان : معادل فارسی «ایطای جلی» است ولی معمولا آن را در مورد تکرار علامت جمع به کارمی برند.

7- گزینه ی « الف» :

8- گزینه ی « پ» :

9- گزینه ی « الف» : «و» در «مولا» و «وفادار» ، صامت و در «آهوان» ، مصوّت کوتاه است.

10- گزینه ی «ت » :

11- گزینه ی « الف» : 1 ، 2 و 3- با استفاده از اختیار زبانی« تغییرکمیّت مصوّت ها» درهجای نهم مصراع اوّل و هجاهای اوّل و دوم مصراع دوم. 4 و 5- با استفاده از اختیار وزنی « قاعده ی ابدال »در هجاهای پنجم و ششم مصراع دوم  و بلند محسوب کردن هجای پایانی مصراع دوم .

12- گزینه ی «پ » : طیق اختیار وزنی « قاعده ی ابدال» نمی توان یک هجای بلند را به دو هجای کوتاه تبدیل کرد (مفعولن به مفتعلن تبدیل نمی شود بلکه مفتعلن به مفعولن تبدیل می شود.)

13- گزینه ی « ت » : گزینه ی »الف» رجز مسدّس مطوی ، گزینه ی «ب» هزج مسدّس اخرب مقبوض محذوف ، گزینه ی «پ» خفیف مسدّس مخبون محذوف .

14- گزینه ی « ب » : زیرا بر وزن « مجتث مثمّن مخبون اثلم» یعنی «مفاعلن فعلاتن مفاعلن فع لن » است  امّا گزینه های دیگر بر وزن « مجتث مسدّس مخبون محذوف » .

15- گزینه ی « ب » : وزن این گزینه ، تکرار « مفاعلن فاعلن » است امّا گزینه های دیگر ، تکرار « مفتعلن فاعلن » .

16- گزینه ی « پ » : وزن این نیم مصراع ، «مستفعلن مفعولن » یا « مفعول مفاعیلن » است یعنی «هزج اخرب » .

17- گزینه ی « ت » : برخی از متأخران ، وزن عبارت« لاحول و لا قوّه الّا بالله » را وزن اصلی رباعی معرّفی کرده اند در حالی که این وزن یکی از اوزان تقطیعی رباعی است نه وزن اصلی آن ؛ علّت این امر آن است که در فارسی ، یک هجای بلند به دو هجای کوتاه تبدیل نمی شود.

18- گزینه ی « ت » :

19- گزینه ی « ب » : نام این بحر ، «غریب » یا « جدید » است.

20- گزینه ی « الف » :

21- گزینه ی « الف » :

22- گزینه ی « ت » :  مخزن الاسرار بر وزن « مفتعلن مفتعلن مفتعلن (فاعلن) » است.

23- گزینه ی « پ » : « فاعلاتن مفاعلن فعلن » وزنی ضربی و شاد است امّا سنایی «حدیقه الحقیقه » را که در پند و حکمت و معارف است ، مانند هفت پیکر نظامی دراین وزن سروده است.

24- گزینه ی « پ » : وزن در شعر چینی ، آهنگی( نواختی ) است.

25- گزینه ی « ب » : درگزینه های «الف» و «پ» ، تکیه و در گزینه ی «ت» ، زیر و بمی نقش دارد.

 

   گروه آموزشی زبان و ادبیات فارسی آموزش و پرورش ناحیه دو کرمانشاه

                                                                                                                     اسفندماه        1387